نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

2 دانشیار گروه زبان گروه و ادبیات فارسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

جوزف کمبل با بررسی داستان­های اساطیری مختلف از گوشه و کنار جهان، کهن­ الگوی سفر قهرمان را مطرح می­کند. او معتقد است در تمامی این داستان­ ها سفر قهرمان تابع الگویی ثابت است. در پژوهش حاضر این الگو در کنار کهن­ الگوهای دیگری چون سایه، پیر فرزانه، آنیما و سایر نمادهای اساطیری در منظومۀ گل و نوروز بررسی می­ شود. بررسی و تحلیل منظومۀ گل و نوروز براساس این الگو خوانش نوینی از این روایت غنایی به دست می­ دهد. سفر نوروز اگرچه در ظاهر سفری برای رسیدن به معشوق است ولی در باطن سفری دینی محسوب می ­شود. نوروز پس از رسیدن به گل، او را که بر دین مسیحیت است، با آیین محمدی به کابین خود درمی ­آورد و پس از پشت سر گذاشتن پرده­ های جهالت، به جامعه خود بازمی ­گردد. طی این طریق به قهرمان چهره­ ای کیهانی می­ دهد، به نحوی که جامعه او را با آغوش باز استقبال می­ کند. جاودانگی نوروز مدیون ارزش­ هایی است که بعد از بازگشت به جامعه تزریق می­ کند.

کلیدواژه‌ها

کتاب ها
اسماعیل پور، ابوالقاسم (1387) اسطوره بیان نمادین، چاپ دوم، تهران: سروش.
اسنودن، روث (1393) مفاهیم کلیدی یونگ، ترجمۀ افسانه شیخ الاسلام زاده، چاپ اول، تهران: انتشارات عطایی.
جی سی، کوپر (1379) فرهنگ مصور نمادهای سنتی، ترجمۀ ملیحه کرباسیان، تهران: نشر فرشاد.
خواجوی کرمانی(1370) گل و نوروز، تصحیح کمال عینی، چاپ دوم، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
ژان شوالیه، آلن گربران (1385) فرهنگ نمادها، ترجمۀ سودابه فضایلی، دورۀ 5 جلدی، چاپ دوم، تهران: انتشارات جیحون.
شایگان فر، حمید رضا(1380) نقد ادبی، تهران: انتشارات دستان.
شمیسا، سیروس(1383) بیان و معانی، چاپ هشتم، تهران: انتشارات فردوس.
فرای، نورتروب (1378) «ادبیات و اسطوره»، اسطوره و رمز(مجموعه مقالات)، ترجمۀ جلال ستاری، تهران: سروش.
کمپل، جوزف (1385) قهرمان هزار چهره، ترجمۀ شادی خسرو پناه، چاپ اول، مشهد: گل آفتاب.
لارنس کوپ(1390) اسطوره، ترجمۀ محمد دهقانی، چاپ دوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
لوشر، مارکس (1369) روانشناسی رنگ ها، ترجمۀ ویدا ابی زاده، چاپ اول، تهران: شرکت نشر و پخش ویس.
ویلفرد آل گورین و همکاران (1377) راهنمای رویکردهای نقد ادبی، زهرا میهن خواه، چاپ سوم، تهران: انتشارات اطلاعات.
هال.اس.کالوین و نوربای، رنون جی (1375) مبانی روان شناسی تحلیلی یونگ، ترجمۀ محمد حسین مقبل، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
یونگ، کارل گوستاو(1393) انسان و سمبل هایش، ترجمۀ محمود سلطانیه، چاپ نهم، تهران:جامی.
مقالات
آقازاده، راضیه و همکاران (1395) مقایسۀ ساختار خسرو و شیرین نظامی و گل و نوروز خواجوی کرمانی، بهارستان سخن، سال دوازدهم، شمارۀ 32، صص 181-200.
سیف، عبدالرضا و همکاران (1391) بررسی و تحلیل چیستی و چگونگی کهن الگوی آنیما و آنیموس در شعر طاهره صفارزاده، زن در فرهنگ و هنر، بهار، دورۀ 4، شمارۀ 1، صص 107-126.